گنجور

نسخ خطی - کتب سنگی - کتب نایاب

گنجور

نسخ خطی - کتب سنگی - کتب نایاب

گنجور

در این وبلاگ برآنیم تا برخی از نسخه های خطی و کتابهای چاپ سنگی را معرفی نماییم
دانشجویان و پژوهشگران عزیزی که مایل هستند به منابع معرفی شده دسترسی داشته باشند با نویسنده وبلاگ تماس بگیرند
آیدی تلگرام
@atarialshafii

  • ۰
  • ۰

قاموس ترکی

ق‍ام‍وس‌ ت‍رک‍ی‌

(ک‍اف‍ه‌ ل‍غ‍ات‌ ت‍رک‍ی‍ه‌ ای‍ل‍ه‌ ل‍س‍ان‌ ت‍رک‍ی‍ه‌ م‍س‍ت‍ع‍م‍ل‌ ک‍ل‍م‍ات‌ و اص‍طلاح‍ات‌ ع‍رب‍ی‍ه‌ و ف‍ارس‍ی‍ه‌ ...)

مولف : س‍ام‍ی‌، ش‍م‍س‌ال‍دی‍ن‌ب‍ن‌ خ‍ال‍د، ق‌۱۳۲۰ - ۱۲۶۶

 اطلاعات نشر: مطبعه اقدام 1317 هجری قمری به همت احمد جودت

تک جلدی 1574 صفحه مشتمل بر حروف الف - یقاموس‌الاعلام (کتاب). این اثر، نوعی زندگینامه و در عین حال یک کتابشناسی فرهنگی، تاریخی، و جغرافیایی به زبان ترکی عثمانی است. مؤلف آن شمس‌الدین سامی است که در 1266ق. در یانیه ]امروزه: یانیا[1]  [به دنیا آمد و در 1322ق. در استانبول درگذشت (4: ج11، ص 411). وی پس از دوره ابتدایی، وارد مدرسه یونانی شهر یانیه شد و در آنجا زبان‌های یونانی، یونانی کهن، و ایتالیایی را فرا گرفت و همزمان به یادگیری فارسی و عربی پرداخت (5: ج 30، ص 252)؛ سپس به استانبول رفت و با سمت منشی دولتی مشغول به‌کار شد و فعالیت ادبی خود را از 298 ق. در آن شهر آغاز کرد. آخرین سمت او سرمنشی‌گری کمیسیون "تفتیش عسکری" بود (4: ج11، ص 411). سامی نویسنده‌ای جامع‌الاطراف و پرکار بود و در حدود چهل اثر ]تألیف و ترجمه [پدید آورد (1: ج3، ص 78). مهم‌ترین اثر او قاموس‌الاعلام است که در شش جلد و 4830 صفحه (4: ج11، ص 417) و در مدت یازده سال (1306-1316) تألیف و چاپ شده است. مؤلف در این باره می‌گوید: "قاموس‌الاعلام، که ثمره یازده سال سعی غیرمنقطع است، امروز بتوفیقه تعالی خاتمه یافت (2: ج 6، ص آخر)؛ و با عرض اعتذار قول می‌دهد که برای رفع قصور و نقصان، جلد دیگری تألیف کند"، که البته عملی نشده است. هدف مؤلف از تألیف قاموس، پاسخگویی به نیازی بوده که در آن زمان نسبت به‌وجود دایره‌المعارف احساس می‌شد (4: ج 11، ص 417).

قاموس الاعلام، مشتمل بر زندگینامه و شرح آثار رجال شرق و غرب، از طبقات مختلف و شرح شهرها و ممالک و غیره است (3: ج 2، ص 1991)؛ و به گفته خود سامی در زمینه تاریخ مشتمل است بر معرفی "کافّه اقوام و امم و انبیا، خلفا، صحابه، تابعین، رجال حدیث، ملوک، امرا، وزرا، حُکّام، علما، فقها، اولیا، مشایخ، ادبا، شعرا، اطبا، مورخان، سیاحان، اصحاب هنر، اشخاص موهومه اساطیر" و شرح حال و آثار همه مشاهیر "ازمنه قدیمه و جدیده" شرق و غرب که زیر نام کوچک نویسنده و نام پدر و سپس دوره زندگی نویسندگان آمده است و اطلاعاتِ سرگذشتنامه‌ایِ مختصری درباره هر نویسنده دارد. در زمینه جغرافی نیز، اسامی تمامی "قطعات و ممالک کره ارض"، دریاها، تنگه‌ها، جزیره‌ها، کوه‌ها، رودخانه‌ها، دریاچه‌ها، دشت‌ها، شهرها و قصبه‌ها، و حتی قریه‌های نسبتآ بزرگ را با شرح موقعیت و طول و عرض جغرافیایی، وضع تاریخی و طبیعی، به‌ترتیب الفبایی در بر دارد (2: ج1، ص "الف"). سامی در پیشگفتار کتاب (افاده مرام) (2: ج 1، ص "ز" ـ "یه")، ضمن سپاسگزاری از سلطان وقت، عبدالحمید ثانی (حکومت: 1293-1327ق.)، در اهمیت تاریخ و جغرافی و جدایی‌ناپذیر بودن آن دو از یکدیگر سخن می‌گوید و می‌افزاید: اسلاف ما، یعنی "قُدَمای عُلمای اسلام" به این دو فن توجه کرده و کتاب‌های زیادی در آن زمینه پدید آورده‌اند. او به مهم‌ترین این آثار، به‌عنوان منابع تألیف خود اشاره کرده و از دشواری‌هایی که در راه تحقیق و تألیف داشته سخن به میان آورده است.

قاموس الاعلام ]در اصل[ ترجمه‌ای است از >فرهنگ عمومی تاریخ و جغرافی< بویه[2] ، اما سامی مطالب تاریخی، دینی و اصطلاحات و تعبیرات خاص اسلام و شرق را بر آن افزوده، به طوری که ترجمه آن خیلی پر حجم‌تر از اصل شده است (4: ج11، ص 417).

 مآخذ: 1) سامی، شمس‌الدین بن خالد. قاموس الاعلام. استانبول: مهران، 1306-1316؛ 2) طاهربک، بروسه‌لی‌محمد. عثمانلی مؤلفلری. استانبول: معارف عمومیه، 1333، چاپ دوم (اُفست). آلمان غربی، 1971؛ 3) "قاموس الاعلام".دایره‌المعارف فارسی ]مصاحب[. ج 2، ص 1991؛

4) AkÏn, Úmer Faruk. "Semseddin Sami". Islam Ansiklopedisi. Vol.11, PP.411-417; 5) "Semseddin Sami". TÏrk Ansiklopedisi. Vol.30, PP.252.

نویسنده مقاله :علی کاتبی

منبع : دائره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی

  • ۹۳/۱۰/۰۶
  • گنجور

نظرات (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی